Ooit lagen Amsterdam, Enkhuizen, Kampen en Stavoren aan zee. Deze Zuiderzee vormde ook het karakter van het achterland. Zo ontstonden Friese meren, wielen, kolken en Veluwse beken. Onze maritieme historie en de waterrijke natuur achter de vroegere kust vormen het bijna 500 kilometer lange Zuiderzeepad.

Zuiderzeepad
De scheepstimmerwerf in Spakenburg

Net als vele Nederlandse wandelaars begonnen wij ooit meerdaags te wandelen op het Pieterpad. Een goede keuze, want de makers van deze route nemen je vriendelijk bij de hand, met afgebakende etappes waar je begint en eindigt in een plaats met horeca en openbaar vervoer. Tijdens de wandeling doorkruis je de mooiste, afwisselende natuurgebieden van Nederland. Je ontmoet geregeld andere ‘Pieterpadters’ (zoals de eigenares van een B&B ons eens noemde). En hoe leuk is het niet om Nederland van noord naar zuid te doorkruisen van Pieterburen tot de Sint-Pietersberg?

Helemaal rond

Van het Pieterpad stapten we over op het Zuiderzeepad, destijds (1995) een 400 kilometer lange route van Enkhuizen naar Stavoren. Om ‘m rond te maken kon je per schip het IJsselmeer oversteken terug naar Enkhuizen. Inmiddels is het Zuiderzeepad uitgebreid met 90 kilometer. Je loopt nu helemaal rond via de Afsluitdijk. Vanuit Stavoren vervolg je de route over het Nederlands Kustpad (Friesland-Groningen). En terug in Noord-Holland wandel je langs het IJsselmeer zuidwaarts tot Enkhuizen. Daarbij volg je deels streekpad Westfriese Omringdijk.

Een duidelijk verhaal

Als liefhebbers van water en historie werden wij al snel verliefd op het Zuiderzeepad. Dit pad heeft, meer dan het Pieterpad, een duidelijk verhaal: het verhaal van de Zuiderzee en de invloed die deze zee door de eeuwen heen had op ons land. Een binnenzee die Nederland veel welvaart bracht, maar ook ongenadig kon beuken op de kust en zijn sporen achterlaten in het binnenland. De wandeling bracht ons langs de mooiste haventjes van het land. En door natuurgebieden, zoals de Veluwe, waarvan we nooit hadden bedacht dat die (mede) waren gevormd door de Zuiderzee.

Onze favoriete etappes

Enkhuizen-Hoorn (29 km)

Vanaf het treinstation wandel je door het historische stadje Enkhuizen, dat je verlaat via de Koepoort. Ter hoogte van Bovenkarspel passeer je stoomgemaal Grootslag II en wandel je voor de rest van de etappe grotendeels over de dijk langs het IJsselmeer. Saai wordt dat niet snel. Op een mooie dag zie je de kleur van het water steeds veranderen. Je kijkt uit over het vlakke land van West-Friesland en kan geregeld pauzeren op de dijk, een strandje of op een terras. Hoogtepunt van de etappe is het moment dat je na Schellinkhout de laatste bocht rondt en Hoorn voor je ziet liggen, in al zijn historische pracht.

Vind je 29 km te veel om in één dag te lopen? In Oosterleek kun je na zo’n 15 km overnachten in Hotel Restinn Oosterleek. En iets verderop bij Wijdenes in Nelly’s B&B.

Zuiderzeepad
Het Paard van Marken

Edam-Durgerdam (42,1 km)

Veel historische plaatsjes (Edam, Volendam, Marken en Durgerdam) in het decor van het altijd groene Waterland en de weidse vertes van de voormalige Zuiderzee. In Volendam neem je de boot naar het eiland Marken, waar je een rondwandeling maakt langs onder meer vuurtoren Het Paard van Marken en de oude dorpskern Rozewerf. Tijdens deze etappe kan je overnachten in Volendam, Marken of Monnickendam. Elk dorp een aanrader!

Muiden-Spakenburg (43,4 km)

Vanaf het gezellige vestingstadje Muiden wandel je langs het Gooimeer en via het groene Muiderberg naar vestingstad Naarden. Je gaat verder in het Gooi en Eemland, langs Blaricum en Eemnes. De Zuiderzee lijkt hier even wat verder weg, maar langs de Eem komt het open water lal snel weer in zicht. De Eem is tussen Amersfoort en haar monding in het Eemmeer slecht 18 km lang, maar het is een mooie en intiem ogend riviertje. Leuk om een tijdje te volgen. Langs het Eemmeer, met aan de overkant Flevoland, wandel je Spakenburg binnen. In dit havenstadje loop je nog geregeld vrouwen in klederdracht tegen het lijf en kun je de wandeling heerlijk afsluiten met een bordje verse vis.

Zuiderzeepad
Rietgedekte huizen in Kalenberg

Vollenhove-Echtenerbrug (36,7 km)

De Wieden en Weerribben vormen een groot en waterrijk natuurgebied, inmiddels een Nationaal Park. Vanuit het gezellige Vollenhove wandel je langs het gelijknamig kanaal naar het al even mooie historische stadje Blokzijl. Bij buurtschap ‘Nederland’ ga je de Weerribben binnen, het ooit door het turfsteken gevormde waterrijke land. Langs het water bij Kalenberg staan mooie rietgedekte huizen en in Ossenzijl kan je een kijkje nemen in het Bezoekerscentrum en/of een kano huren. Daarna wandel je al snel Friesland binnen.

Sloten-Stavoren (37 km)

Vanuit het charmante Sloten wandel je langs het Slotermeer en Balk Gaasterland in. Dit is het licht heuvelachtige en beboste natuurgebied dat maar weinig mensen met Friesland associëren. Een leuke plaats om te overnachten is Rijs (spreek uit Rys) aan de rand van het romantische Rijsterbos. Door dat bos wandel je naar het IJsselmeer, waar je een kijkje kan nemen bij het Mirnserklif. Langs het kleinste haventje van Nederland (Laaxum) en het Roode Klif (waar de Friezen in 1345 een belangrijke veldslag wonnen van de Hollanders) eindigt de wandeling in Stavoren.

Zuiderzeepad praktisch

Actuele route-informatie vind je op Wandelnet.

De beste reisgidsen

Routeboekje Zuiderzeepad

De 5e druk (2017) voert je met duidelijke kaarten, een routebeschrijving, achtergronden en tips voor OV en logies langs het Zuiderzeepad. Kijk echter ook voor je vertrekt even op de site van Wandelnet. Daar vind je eventuele routewijzigingen van na 2017.

De leukste hotels en B&B’s

Slapen langs het Zuiderzeepad

Een bed vinden langs het Zuiderzeepad is doorgaans geen probleem. Wel is het slim om lid te worden van Vrienden op de Fiets. Zeker in de wat dunner bevolkte gebieden langs de route kun je niet altijd terecht in een hotel of professioneel opgezette Bed & Breakfast. Dan is Vrienden op de Fiets een uitkomst, met zijn netwerk van ruim 6000 logeeradressen in heel Nederland. Voor € 8 per jaar ben je lid en betaal je voor een overnachting met ontbijt slechts € 22,50 per persoon. De accommodatie is doorgaans eenvoudig, het onthaal persoonlijk en gastvrij. Je slaapt in het huis van de eigenaren en deelt de badkamer met hen. Soms kun je in een tuinhuis, caravan of woonwagen terecht kunt, al dan niet met eigen sanitair.

Onze favoriete logies langs het Zuiderzeepad

In Hoorn logeerden we in Hotel Oostereiland. De gevangenis op een landtong in de Buitenhaven is verbouwd tot een comfortabel hotel. Je slaapt in voormalige cellen, met eigen sanitair en vaak uitzicht op het water. Je kan er ‘s avonds naar de bioscoop en dineren/ontbijten in het bijbehorend restaurant.

B&B Het kerkje van Etersheim is zo’n fijne plek dat je er je begin- en eindpunt bijna op zou moeten aanpassen. Het kerkje staat aan het Markermeer en biedt twee kamers. Vanuit de bovenste, een ruim appartement met kitchenette en badkamer, kijk je uit over het water. Op de begane grond logeer je in de voormalige consistorie en douche je in de voormalige zondagsschool. Zeer vriendelijke en gastvrije eigenaren en een lekker ontbijt.

Hotel Spaander in Volendam is een beetje verwaarloosd, maar nog altijd een begrip aan het Markermeer. Een café, waar de muren behangen zijn met schilderijen van kunstenaars die er logeerden en de rekening niet konden voldoen. Medewerkers in de Volendamse dracht. Dus het blijft toch een van onze favorieten, vooral buiten het hoogseizoen.

Zuiderzeepad
Hotel Restaurant Café Geertien in Muggenbeet

Durgerdam is een van de leukste en charmantste dorpen langs het Zuiderzeepad. Een must eigenlijk om er een nachtje te logeren. Dat is niet goedkoop en, gezien de nabijheid van Amsterdam, niet altijd mogelijk. Onze tip: kijk op Booking.com, bijvoorbeeld bij het Dykehouse. Dit gezellige tuinhuis staat in de tuin van een huis aan de Durgerdammerdijk. Is het bezet, dan kan je op de kaart snel zien wat er elders in het dorp of in de buurt vrij is.

Wil je overnachten in Amsterdam, dan past het Lloyd Hotel het meest bij het thema van de route. Bovendien staat het aan het water, vlak bij de wandelroute. Het gerenoveerde gebouw, vanwaar ooit emigranten scheep gingen, biedt kamers met en zonder eigen sanitair aan. Sfeervolle locatie!

Een comfortabele overnachting in het historische havenstadje Elburg boek je bij B&B Het Anker. Een gezellige kamer met eigen sanitair, geweldig ontbijt en een zitje buiten. Veel waar voor je geld!

Modern comfort in een historische setting vind je bij de Stadsboerderij in Kampen. Hartje oude stad, maar wel rustig gelegen. Eigenlijk een plekje voor meerdere nachten.

Geertien is een heerlijke pleisterplaats in Muggenbeet, hartje Weerribben. Of je nu op het terras aan het water zit of de maaltijd gebruikt in de ouderwetse gelagkamer: het is hier fijn! De kamers zijn standaard ingericht, maar schoon en comfortabel.

Ook Hotel Jans is zo’n fijne plek om te logeren. Het historische landhuis staat aan de rand van het Rijsterbos in Gaasterland en direct langs het Zuiderzeepad. Sfeervolle kamers en een fijn restaurant.