De Brabantse Biesbosch trekt van oudsher vooral fietsers en watersporters. Je kan er echter ook fijn wandelen. Op graspaden, -dijkjes en door grienden doorkruis je ontpolderde platen langs de Nieuwe Merwede. Het water is altijd dichtbij, net als de watervogels. Dus trek waterdichte schoenen aan en vergeet je verrekijker niet.

De Brabantse Biesbosch
Onderweg in de Brabantse Biesbosch

De Biesbosch is een zoetwatergetijdengebied met een lange historie. Het ontstond in 1421, toen tijdens de Sint-Elisabethvloed in Holland en Zeeland de dijken doorbraken en vele polders overstroomden. Er vormden zich kreken, eilanden, zand- en slikplaten. Een bijna ondoordringbaar gebied dat zich tot op heden niet heeft laten temmen. Bijzonder is ook dat tijdens de Tweede Wereldoorlog verzetslieden en Engelse piloten zich hier wisten te verschuilen, onvindbaar voor de nazi’s.

Ruimte voor water

Werd de Biesbosch aanvankelijk voor een groot deel ingepolderd en in cultuur gebracht, sinds de wateroverlast van 1993 en 1995 krijgt water in Nederland weer meer de ruimte. Zo ontstond in de Biesbosch een fantastisch mooi en vogelrijk natuurgebied: Nationaal Park de Biesbosch. Het 10.000 hectare grote park strekt zich uit over het grensgebied van Zuid-Holland en Noord-Brabant. Aan de overkant van de Merwede vind je de Hollandse Biesbosch.

MuseumEiland

Paard in de Brabantse Biesbosch
Nieuwsgierig paard onderweg

Een goede startplek voor een wandeling in de Brabantse Biesbosch is het Biesbosch MuseumEiland. Je kan er een expositie bekijken over het ontstaan van dit voor Nederlandse begrippen enorm uitgestrekte natuurgebied. Op het MuseumEiland is bovendien het omringend landschap van kreken, dijken, dammen, schuiven en sluisjes nagebouwd. Kinderen kunnen er experimenteren met het ritme van eb en vloed. Ze mogen ook door het water lopen en dat levert doorgaans veel vrolijk gespetter op.

Pannekoek…

Vanaf het Museumeiland volgen wij wandelroute ‘Pannekoek en Jantjesplaat’ van wandelnetwerk De Mooiste Routes. We steken het water over en lopen de Pannekoek in, het buitenmuseum van het Biesbosch Museum. Dit is een een hakgriend van 8 hectare. Een hakgriend is een vochtige akker waar wilgenhout wordt verbouwd. Een prachtig gebied dat ons onder meer voert langs een wilgentuin en de vangpijp van een eendenkooi. Een smal pad tussen twee waterplassen en over een weiland brengt ons bij de Spieringsluis.

… en Jantjesplaat

Vanaf hier wandelen we over de Jantjesplaat, die in 2013 is ontpolderd. Het is nu een waterrijk gebied dat grenst aan de Nieuwe Merwede. Er leven en foerageren tal van watervogels, die we met de verrekijker van dichtbij kunnen observeren. We volgen hier het Jantjespad, een fraai aangelegd graspad langs en (via bruggetjes) over het water. Een van de hoogtepunten is het weelderig begroeide wilgenvloed-bos, dat ons slingerend langs de Nieuwe Merwede terug voert naar de Spieringsluis. Via een andere route door de polder Noordwaard en de Pannekoek komen we terug bij het museum.

Route-informatie

De wandelroute Pannekoek en Jantjesplaat is 12 kilometer lang. Start- en eindpunt: Biesbosch MueumEiland, Hilweg 2, 4251 MT Werkendam.

Je kan de route op twee punten inkorten tot 6 km. Start je bij MuseumEiland, dan keer je vanaf de Spieringsluis weer terug. Een veel mooiere inkorting voert je over de Jantjesplaat. Je start en eindigt dan op het parkeerterrein langs de Deeneplaatweg, iets ten zuiden van de jachthaven bij de Spieringsluis. Vanaf daar wandel je direct over de onverharde paden van de Jantjesplaat.

De Mooiste Routes biedt ruim 1350 fraaie en altijd actuele wandel-, fiets- en kanoroutes in Nederland. Een abonnement kost € 13,50 per jaar. Je kan ter kennismaking ook eerst gratis enkele routes downloaden.

Stilte op de Hooge Hof

Heerlijk stil en rustig is het onderweg in de Polder Hooge Hof en Deeneplaat. Om hier te komen rijden we vanaf de Spieringsluis de Deeneplaatweg een paar kilometer af tot een gemaal. Er staan geen andere auto’s en vandaag komen we slechts enkele wandelaars tegen. We klimmen de dijk op en steken via een brug het water over. Dan komen we aan op de Polder Hooge Hof, die we vanaf de T-splitsing met de klok mee rond lopen. Nu lopen we over een smal graspad over de voormalige griend, waar griendwerkers tot halverwege de vorige eeuw wilgentakken sneden en bundelden. Die gebruikte men voor het vlechten van onder meer manden en schuttingen.

Deeneplaat

Vanaf de zuidpunt van Polder Hooge Hof steken we over naar Deeneplaat. Ook deze plaat lopen we met de klok mee rond. We horen hier de grote bonte specht en zelfs de wielewaal. Deze steeds zeldzamere vogel laat zich nauwelijks zien, maar zijn gezang (‘dideldjo’) is nog wel eens te horen. In de routebeschrijving lezen we dat hier ook reeën en bevers leven, maar die laten zich vandaag helaas niet zien. We passeren een haventje, een oud huis en, als we bijna rond zijn, de Zwarte Keet. In deze houten keet verbleven ooit de griendwerkers, die geregeld wekenlang van huis waren. De keet is in originele staat terug gebracht en je kan door het raam naar binnen kijken. We steken weer over naar de Polder Hooge Hof en, even verderop, nog een keer naar het gemaal, eindpunt van de route.

Route-informatie

De wandelroute Deeneplaat is 6 kilometer lang. Start- en eindpunt: Gemaal aan de Deeneplaatweg 4 in Werkendam.

Wij gebruikten de routebeschrijving van De Mooiste Routes. Heb je (nog) geen abonnement op dit netwerk, dan kan je gratis enkele routes uitproberen.

Korte wandelingen

Vanuit het Biesbosch MuseumEiland kan je enkele korte wandelroutes volgen (2-8 km), die je deels door de hierboven beschreven gebieden voeren:

● De Pannekoek (2 km) voert je door het buitenmuseum van de Brabantse Biesbosch: een zogenaamde hakgriend van 8 hectare die direct naast het Biesbosch MuseumEiland ligt. Een hakgriend is een vochtige akker waar wilgenhout wordt verbouwd. Het gebied is voorzien van wandelpaden en over land bereikbaar. De uitgezette wandeling van 2 kilometer voert langs een wilgentuin en de vangpijp van een eendenkooi.

● Laarzenpad Noordwaard (5 km) voert je door de ontpolderde en ‘natte’ Noordwaard, ten noorden van het museumeiland. Bij hoog water is het pad dat door het natuurontwikkelingsgebied loopt soms slecht toegankelijk. Laarzen aan dus!

● Het Jantjespad (8 km) voert je door een wilgenvloedbos en een graslandpolder die als ganzenopvang fungeert. Je vindt deze route op 3,5 kilometer van het MuseumEiland. De wandeling geeft een prachtig beeld van de landschappen die de Brabantse Biesbosch rijk is. Met als bonus schitterende doorkijkjes naar de Nieuwe Merwede.

● Poëzieroute (8 km) brengt je langs kunstwerken in de Biesbosch. Stichting Poëzie Land van Altena heeft met het museum het project ‘Seizoensgedichten Biesbosch’ gemaakt. Op acht locaties in de Biesbosch zijn borden met elk vier seizoensgedichten geplaatst. De locaties zijn in overleg met Staatsbosbeheer en het Biesbosch MuseumEiland gekozen en liggen vlakbij wandelroutes.

Liever op de fiets? Bekijk dan onze fietsroute door de Hollandse en Brabantse Biesbosch.

De beste reisgidsen

Netwerkwandelingen Zuid-Hollands Rivierenland

Met dit wandelgidsje maak je 15 wandelingen in het zuiden van Zuid-Holland, daar waar de grote rivieren naar zee stromen. De routes, met een lengte van 7 tot 16 km, maken gebruik van het knooppuntennetwerk. De auteurs hebben alvast de mooiste wandelingen voor je uitgezocht. Zoals de Kinderdijkroute, de Arkelse Lingeroute en de Kraamvrouwenroute. Ook de Hollandse Biesbosch komt in het gidsje aan de beurt. Voor als je wat verder wil wandelen dan de wandelroute in bovenstaande reportage (14 km, 70% onverhard).

Dus u kent de Biesbosch

In dit nationale park groeien riet en wilgen, zwemmen bevers rond en wordt drinkwater gespaard. We hebben het natuurlijk over de Biesbosch.

Maar hoe goed kent u de Biesbosch? En als u zegt goed, weet u dat wel zo heel zeker? Dus u kent de Biesbosch? is bestemd voor mensen die denken dat ze Biesbosch kennen. Ze zijn er “al zo vaak geweest”, “ook in het museum”. Thuis hebben ze talloze boeken over de Biesbosch. Je hoeft ze niets meer te vertellen.

Nou, dat zullen we dan nog weleens zien. In negen korte hoofdstukken worden alle aspecten van het nationaal park behandeld. Telkens wordt de tekst onderbroken door (meerkeuze)vragen, waarin de veronderstelde kennis wordt getest. Achterin het boek kan iedereen nagaan hoe goed of slecht het met die kennis gesteld is. Wie durft?

Noord-Brabant Rondreis

In deze digitale reisgids ontdek je bekende maar ook minder bekende plekjes in Noord-Brabant. €10,00

  • Complete autorondreis door Noord-Brabant
  • 5 stadswandelingen in Breda, Bergen-op-Zoom, Heusden, Helmond en ‘s Hertogenbosch.
  • 2 fietsroutes in Noord-Brabant West en Noord Brabant Oost
  • Bezoek het geboortehuis van Vincent van Gogh in Zundert en proef er de Zundert trappist.
  • We stoppen ook in Nuenen om een steengoed Vincent van Gogh museum te bezoeken.
  • Ken je de mini-versie van de Sint-Pietersbasiliek in Oudenbosch?
  • Vaar door het Nationaal Park Biesbosch met een fluisterboot.
  • Verken de mooie natuur in het Nationaal Park Loonse, de Drunense Duinen en de Groote Peel.
  • Heusden en Woudrichem zijn beide charmante vestingstadjes.
  • Kom meer te weten over kunstenaar Jheronimus Bosch in ‘s Hertogenbosch.
De leukste hotels

De fijnste logeeradressen vind je aan de overkant van de Merwede, in of aan de rand van de Hollandse Biesbosch.

Logeren in de Biesbosch

Het Wikkelhouse

Een echte verwenplek tijdens je verblijf in de Hollandse en Brabantse Biesbosch is Herberg de Kop van ‘t Land. Je logeert er comfortabel, maar de plek is vooral bijzonder voor wie van vegetarische haute cuisine houdt. Zo’n puur vegetarische keuken op dit niveau kom je in Nederland niet vaak tegen.
Ook in de Watertoren is het fijn logeren: hotelkamers op hoogte met prachtig uitzicht en een heerlijk ontbijt.

Dichtbij het Biesboschcentrum van de Hollandse Biesbosch logeer je in de Stayokay: simpele kamers met eigen sanitair op 5 minuten loopafstand. Stayokay verhuurt ook de ecolodge, een drijvende hotelkamer in het Nationaal Park, en het Wikkelhouse, een ‘kartonnen’ vakantiehuisje op de naastgelegen camping. Ook met eigen sanitair!